"Przystanek Historia" ponownie zawitał do Budapesztu. Historia Polski i Węgier w cieniu wydarzeń 1956 roku

Wernisaż dwóch wystaw historycznych oraz spotkanie poświęcone wydarzeniom 1956 roku w Polsce i na Węgrzech zainaugurowały kolejną edycję cyklu „Przystanek Historia” w Budapeszcie. Wydarzenia odbywały się w dniach 9–12 października 2026 roku, a ich głównym tematem były wspólne doświadczenia historyczne obu narodów oraz pamięć o przełomowych wydarzeniach 1956 roku.

W ramach tegorocznego „Przystanku Historia” Instytut Pamięci Narodowej – Oddział w Krakowie, we współpracy z węgierskim Komitetem Pamięci Narodowej (NEB), Stowarzyszeniem Katolików Polskich na Węgrzech pw. św. Wojciecha oraz Polskim Domem Kultury, zaprosił na otwarcie dwóch wystaw: „Rozstrzelane miasta. Poznań – Budapeszt 1956”, przygotowanej na podstawie zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej, oraz „1956. Polska–Węgry. Historia i pamięć”, udostępnionej przez Komitet Pamięci Narodowej (NEB).

Wernisażowi towarzyszyła prelekcja poświęcona wydarzeniom 1956 roku w Polsce i na Węgrzech, ich historycznemu znaczeniu oraz sposobom pielęgnowania pamięci o tych wydarzeniach.

W spotkaniu udział wzięli Ádám Dergán, zastępca dyrektora biura NEB w Budapeszcie, oraz dr Michał Wenklar, zastępca dyrektora krakowskiego oddziału IPN. Dyskusję moderowała Joanna Urbańska.

Wydarzenie prowadziła Katarzyna Takácsné-Kalińska, dyrektor Polskiego Domu Kultury i wiceprezes Stowarzyszenia Katolików Polskich na Węgrzech pw. św. Wojciecha.

Wśród gości obecnych podczas piątkowego spotkania znaleźli się m.in. Marcin Bobiński konsul RP na Węgrzech, Marek Sadowski, wicedyrektor Instytutu Polskiego, oraz dr Gábor Imre Mátrai wiceburmistrz X dzielnicy Budapesztu.

Szczególnymi uczestnikami wydarzenia byli przedstawiciele węgierskich organizacji kombatanckich, w tym osoby związane z rewolucją 1956 roku. Ze Stowarzyszenia Gnieźnieński Komitet Pamięci przyjechał Maciej Chosiński. Obecny byli również Béla Rege – naoczny świadek wydarzeń, które rozegrały się w Budapeszcie w 1956 roku.

W spotkaniu uczestniczyła także młodzież szkolna wraz z Aliną Papiewską-Csapó, wicedyrektor OUSZPiP, oraz przedstawiciele Polonii, przede wszystkim z Budapesztu i Békéscsaby. Tegoroczny program edukacyjny poświęcony był wydarzeniom 1956 roku i skierowany był do młodego pokolenia, dla którego poznawanie wspólnej historii Polski i Węgier stanowi ważny element budowania świadomości historycznej.

Budapeszt dołączył do grona zagranicznych ośrodków realizujących projekt „Przystanek Historia” Instytutu Pamięci Narodowej w listopadzie 2023 roku. Opiekę nad jego działalnością sprawuje krakowski oddział IPN.

Kolejna odsłona projektu to nie tylko okazja do przypomnienia ważnych kart wspólnej historii, ale również przestrzeń do spotkania świadków wydarzeń, historyków, przedstawicieli instytucji oraz młodego pokolenia.

Z niecierpliwością czekamy na kolejne spotkania i lekcje historii, które w tak interesujący i potrzebny sposób przybliżają polsko-węgierskie dziedzictwo historyczne.

Partnerzy wydarzenia: Samorządy Narodowości Polskiej X i XIX dzielnicy Budapesztu.

Zdjęcia: Barbara Pál